عاشقان شب

سال 2009 سال جهانی نجوم

پیام رئیس اتحادیه بین‌المللی نجوم درباره سال جهانی نجوم

اتحادیه‌ی بین‌المللی نجوم سال ۲۰۰۹ را با شعار �جهان، برای کشف از آن تو� به عنوان سال جهانی نجوم برگزیده است. سال جهانی نجوم ۲۰۰۹ یادبودی از چهارصدمین سالگرد نخستین مشاهده نجومی به‌وسیله‌ی تلسکوپ است که توسط گالیله انجام شده است. این یک جشن جهانی نجوم، تأثیرگذار برروی جوامع و فرهنگ با تأکید جدّی بر آموزش، مشارکت عمومی و بکارگیری جوانان؛ و با رویدادهایی در سطح ملّی، منطقه‌ای و جهانی در تمام طول سال ۲۰۰۹ خواهد بود. سال جهانی نجوم ۲۰۰۹ توسط سازمان ملل به‌منظور سرپرستی به یونسکو واگذار شد که مورد تأیید این سازمان نیز قرارگرفت. این، منظور از پیشنهادی است که در پایان سال ۲۰۰۷ برای تصویب به رأی‌گیری در مجمع عمومی سازمان ملل گذارده شد.

نجوم یکی از قدیمی‌ترین علوم پایه است. این علم به‌جدّ مبین هوش بشری بوده و اثر عمیقی را بر روی فرهنگ ما داشته است. در چند دهه‌ی اخیر پیشرفت عظیمی در این علم رخ داده است. صد سال پیش ما اندکی درباره‌ی ماهیت کهکشان راه‌شیری خودمان می‌دانستیم. امروزه می‌دانیم که جهان ما از میلیاردها کهکشان تشکیل شده است، و درحدود 13.7 میلیارد سال پیش به‌وجود آمده است. یکصد سال پیش نمی‌توانستیم بگوییم که آیا منظومه‌های خورشیدی دیگری نیز در جهان وجود دارد. امروزه بیش از دویست سیاره را اطراف دیگر ستارگان کهکشان‌مان، راه شیری، می‌شناسیم.

 و به‌سوی درک این مطلب پیش می‌رویم که چگونه حیات برای نخستین بار می‌تواند شکل بگیرد. صد سال پیش ما تنها به‌وسیله‌ی تلسکوپ‌های نوری و صفحه‌های عکاسی روی آسمان مطالعه می‌کردیم. امروزه ما جهان را از زمین و فضا، از امواج رادیویی تا پرتو‌های گاما و با فناوری پیشرفته‌ی روز مشاهده می‌کنیم. رسانه‌ها و علاقه‌ی عمومی نسبت به نجوم هرگز تا این حد زیاد نبوده است و اکثر کشفیات صفحه‌ی اول اخبار را در سرتاسر جهان به‌خود اختصاص داده است. سال جهانی نجوم 2009 پاسخی است به تقاضای عمومی، هم در زمینه‌ی آگاهی‌ها و هم مشارکت عموم.

فرصت‌های منحصربه‌فردی برای شرکت در رویدادهای اتحادیه‌ی بین‌المللی نجوم در سال جهانی نجوم 2009 وجود دارد. این بروشور مختصری است از برخی رویدادهای برنامه‌ریزی شده در سطح جهانی � به علاوه‌ی هزاران فعالیت ملّی و منطقه‌ای که پیشنهاد خواهد شد.

من و انجمن‌های سازمان‌دهنده، جشن شاد و پرباری از تجارب نجومی را در سال جهانی نجوم ۲۰۰۹ برای همگان آرزومندیم

کاترین سسارسکی

رئیس اتحادیه‌ی بین‌المللی نجوم

وبگاه سال جهانی نجوم  Astronomy.ir  فعالیت خود را از روز شنبه 14 دی ماه 1387 آعاز کرد.

پیام معاون علمی رییس جمهور در آغاز سال جهانی نجوم

علم نجوم كه براي پاسخ به سؤالات بي‌شمار انسان درباره جهان اطراف خود به وجود آمد، به دليل نياز به ابزار‌هاي بسيار پيشرفته، پيشران و موتور محرك ايجاد فناوري‌هاي نو شد و دانش‌هاي ديگر را براي پاسخ به نياز‌هاي خود توسعه بخشيد. علم نجوم منشأ نياز به ساخت برخي از پيشرفته‌ترين ابزارهاي علمي مانند تلسكوپ‌هاي عظيم اپتيكي، راديويي و خورشيدي، ماهواره‌ها و تجهيزات كنترل از راه دور براي آزمون سطح سيارات دور بوده است.

سال آينده، سال جهاني نجوم نام گرفته است تا فعاليت دانشمندان اين رشته از علم ارج نهاده شود و بر تاثير اين علم در جامعه و نقش فرهنگ ساز آن بر آموزش و مشاركت عمومي بويژه جوانان تأكيد گردد.400 سال از اولين رصد با يك دوربين نجومي توسط گاليله مي‌گذرد و هم اكنون بيش از 130 كشور جهان در فعاليت‌هاي متنوع و گسترده سال جهاني نجوم فعالند. تأكيد فراوان در اين سال بر علم نجوم به عنوان يك فعاليت علمي جهاني در جهت صلح جهاني خواهد بود و دانشمندان و علاقه‌مندان به نجوم در اين سال بزرگ‌ترين شبكه بين‌المللي نجومي را تشكيل داده تا همچون يك خانواده علمي جهاني با يكديگر همكاري كرده و از اين طريق به بنيادي‌ترين سوال‌هايي كه نوع بشر تاكنون پرسيده است، پاسخ گويند

كشور عزيز ما ايران نيز همگام با جامعه جهاني در اين فعاليت عظيم مشاركت دارد. تفكر و تعمق در خلقت اجرام آسماني مورد تاكيد قرآن كريم قرار دارد و علم نجوم در ايران همواره مطلوب و شريف شمرده شده و تاريخ علم بر فعاليت گسترده منجمان ايراني و اسلامي در دوره طلايي تمدن اسلامي شهادت مي‌دهد. 750  سال از تأسيس رصد‌خانه مراغه به همت خواجه نصيرالدين طوسي مي‌گذرد و در اين فاصله علم نجوم به يكي از فعال‌ترين و گسترده‌ترين زمينه‌هاي علوم طبيعي تبديل شده است. گرچه ايران به دلايل تاريخي پس از عبدالرحمن صوفي و رصدخانه‌اش در شيراز و خواجه نصيرالدين طوسي و رصد‌خانه‌اش در مراغه از پيشگامي تحولات نجومي به دور بوده، ولي به يمن انقلاب اسلامي پس از حدود 8 قرن تلاش روز افزون دانشمندان ايراني و گروه‌هاي غير دولتي و موفقيت‌هاي افتخارآفرين نخبگان جوان كشور در سطح دنيا، پيوستن ايران به كشور‌هاي پيشگام در اين عرصه را نويد مي‌دهد.طرح رصدخانه ملي ايران به عنوان يك طرح كلان علمي در دست اجراست و ان‌شاءالله در سال جهاني نجوم عمليات ساختماني آن در مناسب‌ترين مكان نجومي ايران شروع خواهد شد.برنامه پيش روي كشور ما نيز مانند آنچه در جهان رخ داده منحصر به رصد اجرام آسماني و پديده‌هاي نجومي نخواهد بود. پيشرفت علم نجوم در ايران مستلزم دستيابي به دانش و فناوري‌هاي نو بوده و در 20  سال گذشته رشد بي‌نظير در سطح همگاني داشته است و بر اساس اطلاعات موجود فعال‌ترين گروه‌هاي نجوم عمومي را در منطقه دارد. از اين رو، بايد در عرصه‌هاي علمي حساس نيز به توسعه لازم دست پيدا كند