غياثالدين جمشيد كاشاني
غياثالدين جمشيد كاشاني
غياثالدين جمشيد كاشاني (790-832 قمري/1388-1429 ميلادي) زبردستترين حسابدان و آخرين رياضيدان برجستهي دو هي اسلامي و از بزرگترين مفاخر تاريخ ايران به شمار ميآيد. وي به تكميل و تصحيح روشهاي قديمي انجام چهار عمل اصلي حساب پرداخت و روشهاي جديد و سادهتري براي آنها اختراع كرد. در واقع، كاشاني را بايد مخترع روشهاي كنوني انجام چهار عمل اصلي حساب (به ويژه ضرب و تقسيم) دانست. كتاب ارزشمند وي با نام مفتاح الحساب كتابي درسي، دربارهي رياضيات مقدماتي است و آن را از حيث فراواني و تنوع مواد و مطالب و رواني بيان سرآمد همهي آثار رياضي سدههاي ميانه ميدانند.
زندگينامه
جمشيد ملقب به غياثالدين، فرزند پزشكي كاشاني به نام مسعود حدود سال 790 قمري (1388 ميلادي)، در كاشان چشم به جهان گشود. او در همهي آثارش خود را چنين معرفي كرده است: «كمترين بندگان خداوند (يا نيازمندترين بندگان خدا به رحمت او)، جمشيد، پسر مسعود طبيب كاشاني، پسر محمود پسر محمد ». بيشتر آنچه كه از زندگي وي ميدانيم از بررسي آثار علمي ارزندهاش و نيز دو نامه كه خطاب به پدر خود و مردم كاشان نوشته به دست آمده است.
دوران كودكي و جواني وي درست همزمان با اوج يورشهاي وحشيانهي تيمور به ايران بود. با وجود اين، جمشيد در همين شرايط نيز هرگز از آموختن علوم مختلف غافل نشد. پدرش مسعود، چنانكه گفتيم، پزشك بود اما شايد از علوم ديگر نيز بهرهي بسيار داشت. به طور مثال، از يكي از نامههاي كاشاني به پدرش معلوم ميشود كه پدر قصد داشته تا شرحي بر معيار الاشعار نصيرالدين طوسي بنويسد و براي پسر، يعني جمشيد بفرستد.
سلام بر شما عاشقان شب